Tikintidə keyfiyyətə nəzarət nədir?
Tikintidə keyfiyyətə nəzarətin əsas məqsədi tikinti prosesində yaranan qüsurların qarşısını almaq, təhlükəsizliyi təmin etmək və hazır tikilinin tələb olunan keyfiyyət səviyyəsinə çatdırılmasını təmin etməkdir.
Bu proses tikinti materiallarının, tətbiq olunan texnologiyaların, iş üsullarının və hazır konstruksiyaların yoxlanılmasını və sınaqdan keçirilməsini əhatə edir.
Bütün yoxlama və sınaq nəticələrinin sənədləşdirilməsi gələcək istismar və texniki nəzarət üçün mühüm keyfiyyət bazası yaradır.
Keyfiyyətə nəzarət düzgün həyata keçirildikdə:
· Tikinti standartlarına uyğunluq təmin olunur;
· Material və konstruksiya keyfiyyəti qorunur;
· Yenidənqurma və əlavə xərclərin qarşısı alınır;
· Layihənin uzunömürlülüyü artır.
Tikintidə keyfiyyətə nəzarət və keyfiyyət təminatı arasındakı fərq
Tikinti idarəetməsində Keyfiyyətə Nəzarət (QC) və Keyfiyyət Təminatı (QA) bir-biri ilə əlaqəli, lakin fərqli məqsədlərə xidmət edən proseslərdir.
Keyfiyyətə Nəzarət (Quality Control - QC)
Keyfiyyətə nəzarət tikinti prosesində aparılan yoxlama və sınaq fəaliyyətləridir.
Əsas məqsədi:
· Mövcud problemləri aşkar etmək;
· Qüsurları müəyyən etmək;
· Səhvlərin aradan qaldırılmasını təmin etməkdir.
Məsələn:
· Beton keyfiyyətinin yoxlanılması;
· Qaynaq işlərinin sınağı;
· Materialların sertifikatlarının yoxlanılması;
· Görülmüş işlərin layihəyə uyğunluğunun qiymətləndirilməsi.
Keyfiyyət Təminatı (Quality Assurance - QA)
Keyfiyyət təminatı isə daha çox qabaqlayıcı yanaşmadır.
Əsas məqsədi qüsurların yaranmasının qarşısını almaqdır.
Buraya daxildir:
· Düzgün iş proseslərinin yaradılması;
· Standartların müəyyən edilməsi;
· İşçilərin təlimləndirilməsi;
· Keyfiyyət idarəetmə sistemlərinin tətbiqi.
Tikintidə keyfiyyətə nəzarətin əsas elementləri
1. Texniki tələblər və spesifikasiyalar
Tikinti layihəsində texniki spesifikasiyalar keyfiyyətin əsasını təşkil edir.
Bu sənədlər hər bir tikinti mərhələsi üçün:
· istifadə olunacaq materialları;
· iş üsullarını;
· texniki standartları;
· qəbul meyarlarını
müəyyən edir.
Düzgün hazırlanmış texniki tələblər bütün iştirakçılara layihənin gözləntilərini aydın şəkildə göstərir.
2. Material və işçi layihə sənədlərinin yoxlanılması
Tikinti prosesində podratçılar tərəfindən təqdim olunan sənədlər xüsusi nəzarətdən keçir.
Bunlara daxildir:
· İşçi çertyojlar;
· Material nümunələri;
· Texniki təsvirlər;
· İstehsalçı sənədləri;
· Avadanlıq məlumatları.
Baş podratçı tərəfindən yoxlanıldıqdan sonra sənədlər memar və mühəndislərin təsdiqinə təqdim olunur.
Bu proses istifadə olunan materialların və tətbiq olunan həllərin layihəyə uyğunluğunu təmin edir.
3. Tikinti sahəsində mütəmadi yoxlamalar
Tikinti sahəsində aparılan yoxlamalar keyfiyyətə nəzarətin əsas mərhələlərindən biridir.
Yoxlamalar zamanı:
· Görülən işlərin layihəyə uyğunluğu;
· Materialların düzgün istifadəsi;
· Texnologiyaların tətbiqi;
· Təhlükəsizlik qaydalarına riayət olunması
qiymətləndirilir.
Yoxlamalar mühəndislər, texniki nəzarətçilər, memarlar və aidiyyəti dövlət qurumlarının nümayəndələri tərəfindən həyata keçirilə bilər.
4. Effektiv kommunikasiya
Keyfiyyətə nəzarətin uğurlu olması üçün layihədə iştirak edən bütün tərəflər arasında düzgün əlaqə yaradılmalıdır.
Buraya daxildir:
· Sifarişçi;
· Layihəçi;
· Baş podratçı;
· Subpodratçılar;
· Mühəndislər;
· Texniki nəzarət qrupu.
Aydın kommunikasiya:
· anlaşılmazlıqları azaldır;
· problemlərin vaxtında həllinə imkan verir;
· layihənin qrafik üzrə davam etməsini təmin edir.
Tikintidə keyfiyyətə nəzarətdə əsas iştirakçıların rolu
Sifarişçi
Sifarişçi layihənin keyfiyyət standartlarını müəyyən edir və bütün iştirakçıların bu tələblərə əməl etməsini təmin edir.
Memarlar və layihəçilər
Memarlar və mühəndislər:
· layihə sənədlərini hazırlayır;
· texniki həlləri müəyyən edir;
· keyfiyyət standartlarını formalaşdırır.
Baş podratçı
Baş podratçı bütün tikinti prosesinə nəzarət edir və işlərin təsdiq olunmuş layihəyə uyğun aparılmasını təmin edir.
Subpodratçılar və təchizatçılar
Onlar:
· keyfiyyətli materialların təmin edilməsinə;
· işlərin texniki tələblərə uyğun görülməsinə
cavabdehdirlər.
Texniki nəzarətçilər
Texniki nəzarətçilər materialları, iş keyfiyyətini və tikinti mərhələlərini yoxlayırlar.
Layihə rəhbəri və tikinti meneceri
Onlar keyfiyyət idarəetmə proseslərini təşkil edir, problemləri izləyir və lazımi tədbirləri həyata keçirirlər.
Tikintidə keyfiyyətə nəzarəti necə təmin etmək olar?
1. Peşəkar komandanın seçilməsi
Keyfiyyətli nəticə əldə etmək üçün təcrübəli:
· mühəndislər;
· memarlar;
· podratçılar;
· təchizatçılar
ilə işləmək vacibdir.
Peşəkar komanda layihənin uğurlu icrasının əsasını təşkil edir.
2. Aydın texniki tələblərin müəyyən edilməsi
Layihənin əvvəlindən:
· istifadə olunacaq materiallar;
· iş standartları;
· texniki göstəricilər;
· icra müddətləri
dəqiq müəyyən edilməlidir.
3. Etibarlı təchizatçıların seçilməsi
Materialların keyfiyyəti tikilinin davamlılığına birbaşa təsir edir.
Buna görə:
· sertifikatlı məhsullar seçilməli;
· materialların keyfiyyəti yoxlanılmalı;
· çatdırılma qrafikinə əməl edilməlidir.
4. Təhlükəsizlik və standartlara uyğunluğun təmin edilməsi
Tikinti zamanı:
· təhlükəsizlik qaydalarına;
· tikinti normalarına;
· texniki standartlara
tam riayət olunmalıdır.
Təhlükəsiz iş mühiti həm keyfiyyəti, həm də layihənin davamlılığını artırır.
5. Yekun yoxlama və təsdiqləmə
Hər bir iş mərhələsi tamamlandıqdan sonra:
· texniki yoxlama aparılmalı;
· qüsurlar müəyyən edilməli;
· lazımi düzəlişlər edilməlidir.
Tikinti tamamlandıqdan sonra isə hazır obyekt tam yoxlanılmalı və istismara qəbul üçün hazırlanmalıdır.
6. Audit və sınaqların keçirilməsi
Müntəzəm auditlər və texniki sınaqlar:
· gizli qüsurların aşkarlanmasına;
· risklərin azalmasına;
· keyfiyyət standartlarının qorunmasına
kömək edir.
7. Müasir texnologiyalardan istifadə
Rəqəmsal texnologiyalar tikintidə keyfiyyət nəzarətini daha effektiv edir.
Müasir həllərə daxildir:
· BIM modelləşdirmə;
· rəqəmsal tikinti nəzarəti;
· elektron hesabat sistemləri;
· avtomatlaşdırılmış yoxlama platformaları.
Bu texnologiyalar səhvləri azaltmağa və layihənin idarə edilməsini asanlaşdırmağa imkan verir.
Tikintidə keyfiyyətə nəzarət yalnız hazır obyektin yoxlanılması deyil, layihənin bütün mərhələlərini əhatə edən kompleks idarəetmə prosesidir.
Düzgün keyfiyyət nəzarəti:
· təhlükəsiz tikinti mühiti yaradır;
· layihənin uzunömürlülüyünü artırır;
· əlavə xərcləri azaldır;
· sifarişçinin gözləntilərinə uyğun nəticə təmin edir.
Müasir tikinti layihələrində keyfiyyətə nəzarət peşəkar mühəndis yanaşması, düzgün planlaşdırma və qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi ilə təmin olunur.